Disanje i vežbe disanja (I deo)

Disanje ima veoma bitnu ulogu u životu i zdravlju. Istraživanja su pokazala da većina ljudi diše plitko i površno. Ogranizam zbog toga ne dobija potrebnu količinu kiseonika, što dovodi do usporavanja razmene materija, slabljenja organizma i pojave zdravstvenih smetnji.

Redovno bavljenje sportom i telesnim vežbama je dobar izvor u ovladavanju tehnikama pravilnog disanja, a vremenom menja nabolje zdravstveno stanje i kvalitet življenja.

Disanje može da se uči i vežba

Specifičnim fizičkim vežbama, kao i tehnikama opuštanja i disanja, proces disanja postaje svestan proces, a disanje se produbljuje na potpuno prirodan način. Redovnim vežbanjem postupno učimo kako da se oslobodimo pogrešnog načina disanja i kako da ga zamenimo opuštenim i dubokim disanjem. Previlno disanje i vežbe disanja, u bilo kom životnom dobu, čine jednostavan put ka dobrom fizičkom i mentalnom zdravlju, boljem raspolženju, jačanju otpornosti, prilagodljivosti i životnosti. Pritom, neke vežbe i tehnike disanja, kao jednostavan vid samopomoći, ublažavaju i otklanjaju tegobe kod brojnih hronočnih bolesti i iznenadnih zdravstvenih smetnji.

Kako disanje funkcioniše?

Disanje je jedn od malobrojnih procesa u našem organizmu koji kontrološu i centralni nervni sistem i autonomni sistem. Drugim rečima disanje se kontroliše automatski iz centra za disanje u moždanom stablu (a da ne razmišljamo o tome), a pritom možemo i sami, svesno da utičemo na ritam disanja. To čini veoma vežnu vezu između uma i tela. Dakle, iako jeste jedna od osnovnih životnih funkcija disanje može da se uči, a čovek tehnikama disanja može da utiče na svoje aktuelno stanje i raspoloženje, pa i na razvoj i održavanje svojih psihofizičkih sposobnosti. Način i ritam disanja zavise od brojnih činilaca, a ne retko i od naših navika, građe tela, ili našeg zdravstvenog stanja.

Mišići dijafragme (pregrade koja deli grudnu od trbušne duplje) i međurebarni mišići omogućavaju disajne pokrete, odnosno uvećavanje (udisaj) i smanjivanje zapremine grudnog koša (izdisaj). Pritom, brojni mišići trupa i ramenog pojasa imaju funkciju pomoćnih mišića udisača i izdisača.

Mišići udisači na grudnom košu svojoj funcijom povlače rebra naviše i upolje: tako povećavaju zapreminu grudnog koša, omogućuju širenje grudnog koša i udisanje vazduha; ovo je takozvani rebarni tip disanja (“grudno disanje”) koje potpomažu pokreti oba ramena i ključnih kostiju.

Dijafragma ima kupolast oblik; njeni mišići svojom funkcijom zatežu i smanjuju, odnosno spuštaju svod kupole, čime se takođe uvećava zapremina grudnog koša i omogućuje udisanje vazduha; ovo je takozvani abdominalni (dijafragmalni) tip disanja (trbušno disanje) koje, u svojstvu pomoćnih udisača potpomažu i mišići trbušnog zida.

Kombinacija grudnog i trbušnog disanja čini takozvani mešoviti tip disanja koji omogućuje najdublje disanje pri radu u fizičkim naporima.

U mirovanju, gojazne osobe i buduće majke u poodmaklim mesecima trundnoće dišu pretežno rebarnim tipim disanja, jer je dijafragma zbog gojaznosti ili veličine ploda potisnuta naviše i manje pokretna. Izraziti atletski građene osobe u mirovanju često dišu abdominalnim tipom disanje, jer naslage mišića ograničavaju pokrete rebara.

Pri fizičkim naporima disanje se produbljuje i ubrzava, a ritam i tehnika disanja-dobijaju u značaju. Slaba psihofizička kondicija, hroničan zamor, nervna napetost i brojne zdravstvene smetnje neretko su posledica loše tehnike disanja. Nažalost, malo je nas iko ikada učio i naučio kako da dišemo!

Uz malo strepljenja i malo vežbe, za učenje nikada nije ni prerano, ni prekasno. Najpre, odratite pažnju na sopstveno disanje. U trenutcima opuštanje i odmora pokušajte sa sledećom vežbom osnovnom vežbom disanja.

Osnovna vežba disanja

Ležite i opustite se u položaju koji se u jogi naziva “položaj mrtvog tela” (sanskritski naziv za položaj koji ovde prikazujemo glasi šavasana, što znači mrtvo telo, a pomoću fizičkog mirovanja podstiče duhovni mir). Lezite na leđa, pod glavu i leđa podmetnite savijeno ćebe. Razmaknite stopala tako da padnu u stranu. Ruke, sa dlanovima naviše, opušteno položite uz telo. Zatvorite oči i potpuno se opustite, iako su oči zatvorene, pogled i dalje usmeravajte prema grudima.

Opušteni, pratite usporavanje sopstvenog daha, osetite ulazak daha u telo i njegov izlazak; pratite promenu temperature udahnutog i izdahnutog vazduha i osetite kako vazduh struji telom; slušajte tihi zvuk sopstvenog disanja, a istovremeno posebnu pažnju posvetite razlici između udaha i izdaha. Ovu vežbu u trajanju od 3-5 minuta možete ponoviti više puta u toku dana.

Ovo je  beleška autora iz Podsetnika za vežbe disanja – DIŠEM DIŠEŠ, Primarijusa dr. Srđana Soldatovića, specijaliste sportske medicine i dr. Svetlane Turudić, lekara na specijalizaciji pedijatrije. U nekoliko nastavaka želim da vam iz ovog Podsetnika za vežbe disanja, prenesem  sve o značaju pravilnog disanja, tipovima disanja, disanju i zdravlju, osnovne vežbe disanja i vežbe disanja za osobe sa obolenjem pluća i gornjih disajnih puteva i posebne tehnike disanja.