Šta otkriva rendgen pluća?

RTG snimak pluća je orijentaciona dijgnostička metoda koja može ukazati na razna oboljenja pluća-TBC, bronhitis, astmu, tumor, emboliju…

Snimanje pluća rendgen aparatom i beleženje nalaza na filmskoj ploči spada u najstarije metode postavljanja dijagnoze sa stanovišta savremene pulmologije, a primena X (rendgenskih) zraka u medicini započela je ubrzo nakon njihovog otkrića, 1895.godine.

Metoda se zasniva na beleženju fotohemijskog uticaja X zraka na srebrnu emulziju na filmskoj ploči. Prolazeći kroz strukture grudnog koša, kožu, mišiće, kosti, disajne puteve, krvne sudove, limfne žlezde i plućno tkivo, X zraci bivaju delom zadržani, upijeni, a jedan njihov deo, koji padne na rendgen film, registruje se kao senka rezličitog svetlosnog intenziteta.

Danas se, zahvaljujući primeni računarske tehnologije, umesto na RTG filmu, nalazi u većini slučajeva beleže na CD-u.

Kada lekar predlaže RTG snimak pluća?

Svaki prvi pregled lekara specijaliste pulmologa podrazumeva i RTG snimanje pluća.

Iskašljavanje krvi je jedna od najozbiljnijih indikacija za primenu ove dijagnostičke metode, a RTG snimanje radi se prilikom preoperativne pripreme pacijenta, ukoliko postoji sumnja ili se prate rezultati lečenja bolesti pluća poput tuberkuloze, tumora, upale, hronične opstruktivne bolesti (astma, hronični opstruktivni bronhitis), pucanje plućne maramice (pneumotorax), embolije, sarkoidoze pluća, parazitskih obolenja, kao i bolesti drugih organa koje se mogu preneti na pluća.

Kako se bolesti “vide” na rendgenu?

Pošto se radi o negativu filma, “tvrde” ili “čvrste” strukture u grudnom košu prikazuje se kao bele senke (kosti, promene koje su kalcifikovane), dok vazduh u plućima izgleda kao rasvetljenje ili tamne senka, usled male gustine. Između ovih krajnosti postoji niz različitih nijansi sivo-belih senki, a na osnovu snimka mogu se dijagnostikovati razna oboljenje:

Tuberkuloza-šupljine u plućima, nastale propadanjem tkiva uzrokovanim ovom bolešću, na RTG snimku se vide kao trakaste ili prstenaste tvorevine sa zidom koji može biti tanji ili deblji, u zavisnosti od stadijuma oboljenja.

Takođe, vidljivi su i ožiljci nastali nakon preležene tuberkuloze.

• Upala pluća-u srednjem donjem delu pluća primetne su bele senke
• Opstruktivni bronhitis i astma-na snimku se vide jasno izraženi disajni putevi (nalik “kiši koja se sliva”)
• Embolija- (nastaje kada se, usled pojave krvnog ugruška koji tu najčešće dospeva iz donjih ekstremiteta i karlice, začepi plućna arterija ili njene grane)- na snimku se manifestuje kao trakasta senka u donjem delu pluća.
• Emfizem-  (proširenje alveola)- pluća imaju “svetilju boju”, primetan je veći razmak između rebara
• Tumori- na površini pluća vide se jasno ograničene senke, različitog oblika
• Pneumotoraks- (pucanje plućne maramice)-plućna šara nije vidljiva, a plućno krilo je “izduvano”
• Sarkoidoza- (bolest nepoznatog porekla koju karakteriše nakupljanje T-limfocita i fagocita u zahvaćenom organu)- vide se uvećane žlezde u plućnim “peteljkama” (nalik na “leptirova krila”)
• Voda u plućima- na različitim nivoima pluća vide se udubljene senke izliva

Oprezno sa X zracima

” Klasični” PA (postero-anteriorni) film jeste orjentaciono-dijagnostička metoda koja u zavisnosti od nalaza lekara zahteva dalju dijagnostiku ili ne. Ukoliko ne postoji potreba za snimanjem, RTG zračenje treba izbegavati. Prolazeći kroz tkiva, X zraci ih u isto vreme i oštećuju. Naročito su osetljiva tkiva koja se često obnavljaju (krvne ćelije, ćelije koštane srži, polne ćelije, nasledini materijal u ćelijama, ćelije sluzokože).

Dr. Stevan Somborac, pneumoftiziolog
načelnik Dispanzera za plućne bolesti Vojvodine
Novi Sad, Majevička 2a